Anket sorusu yazarken kaçınılması gereken 7 hata
Kötü yazılmış bir soru, ne kadar çok katılımcıya ulaşırsanız ulaşın veriyi kurtarmaz. Anket tasarımında en sık karşılaşılan yedi hatayı ve bunların nasıl düzeltileceğini örneklerle anlatıyoruz.
Veri kalitesi, katılımcı sayısından önce soru kalitesine bağlıdır. Aşağıdaki yedi hata, incelediğimiz tez anketlerinde en sık gördüklerimiz.
1. Yönlendirici sorular
Katılımcıyı belirli bir cevaba iten sorulardır.
- Yanlış: "Bu başarılı uygulamayı ne kadar beğendiniz?"
- Doğru: "Bu uygulama hakkındaki görüşünüz nedir?"
Sıfatlar sinsi ilerler. "Başarılı", "faydalı", "sorunlu" gibi kelimeler soruda geçtiği anda cevabı şekillendirir.
2. Çift yargılı sorular
Tek soruda iki şey sorulmasıdır. Katılımcı birine katılıp diğerine katılmıyorsa ne işaretleyeceğini bilemez.
- Yanlış: "Ürün hem hızlı hem ucuz mu?"
- Doğru: İki ayrı madde yazın.
3. Belirsiz sıklık ifadeleri
"Sık sık", "bazen", "nadiren" herkes için farklı anlama gelir. Birinin "sık sık"ı haftada bir, diğerininki günde üçtür.
- Yanlış: "Ne sıklıkla kullanıyorsunuz? (Sık sık / Bazen / Nadiren)"
- Doğru: "Günde birden fazla / Günde bir kez / Haftada 2-6 kez / Haftada bir / Ayda 1-3 kez / Hiç"
4. Birbirini dışlamayan şıklar
Şıklar örtüşürse katılımcı hangisini seçeceğini bilemez.
- Yanlış: 0-10, 10-20, 20-30
- Doğru: 0-9, 10-19, 20-29
5. Sürekli değişkeni aralık olarak sormak
Yaşı "18-25, 26-35" diye sorarsanız o bilgiyi bir daha geri alamazsınız. Sayı olarak sorun, analizde istediğiniz aralığa siz gruplarsınız. Ortalama yaş hesaplamak isterseniz aralıklarla bunu yapamazsınız.
6. Ters kodlanmış madde koymamak
Bütün maddeler aynı yönde yazılırsa, katılımcı okumadan hepsine aynı şıkkı işaretleyebilir. Buna düz-çizgi yanıtlama denir ve fark edilmesi zordur.
Çözüm: ölçeğin bir kısmını olumsuz yönde yazın.
"İşimde kendimi değerli hissediyorum" ile "İş yerinde kendimi görünmez hissediyorum" aynı ölçekte yer alsın.
Analizde bu maddelerin puanlarını ters çevirmeyi (5→1, 4→2) unutmayın.
7. Ön test yapmamak
En sık ve en pahalı hata budur. Anketinizi 5-10 kişiye uygulayıp "anlaşılmayan yer oldu mu?" diye sormak, veri toplandıktan sonra sorunu fark etmekten çok daha ucuzdur.
Nereden başlamalı?
Sıfırdan yazmak yerine hazır şablonlarımızdan başlayabilirsiniz. Demografik soru setleri, tutum ölçeği iskeletleri ve memnuniyet kalıpları hazır; kendi konunuza uyarlamanız yeterli.
Anketinizi oluştururken "Sorularımı Öner" özelliğini de kullanabilirsiniz — konunuza göre akademik ölçütlere uygun bir taslak üretir, siz düzenlersiniz.