Tezim biçim nedeniyle enstitüden geri döndü: ne yapmalıyım?

Tezin biçim kontrolünden dönmesi, içeriğin değil sayfa düzeni, başlıklar, kaynak gösterme ya da listeler gibi biçimsel öğelerin enstitünün yazım kılavuzuna uymadığı anlamına gelir ve sistemli bir düzeltmeyle çözülür.

Aylarca emek verdiğiniz bir tezin "kenar boşlukları uygun değil" gibi bir gerekçeyle geri dönmesi moral bozucudur. Ama iyi haber şu: biçim hataları içerik hatalarından çok daha kolay düzeltilir ve çoğu tezde aynı hatalar tekrar eder. Bu yazıda geri bildirimi nasıl okuyacağınızı, en sık hataları ve düzeltmeyi tekrar dönmeyecek biçimde nasıl yapacağınızı anlatıyoruz.

1. Geri bildirimi bir listeye dönüştürün

Enstitünün geri bildirimi bazen tek bir cümle, bazen sayfa sayfa notlardır. İlk iş, her notu ayrı bir madde olarak bir listeye yazmaktır. Ardından her maddeyi iki gruba ayırın:

• Tek yerde düzelecekler: Kapak sayfasındaki bir yazım hatası gibi.
• Tezin tamamını etkileyenler: Satır aralığı, başlık düzeyleri, tablo başlıklarının konumu gibi.

İkinci gruptakileri elle tek tek düzeltmeye çalışmayın; stil ayarlarıyla bir kerede çözülmeleri gerekir.

2. Kılavuzun güncel sürümünü kullandığınızdan emin olun

Enstitüler yazım kılavuzlarını zaman zaman günceller. Danışmanınızdan ya da eski bir tezden aldığınız şablon güncel olmayabilir. Enstitünün sitesinden kılavuzun son sürümünü indirin ve düzeltmeleri ona göre yapın. Genel ilkeleri tez yazım kılavuzuna uygun biçimlendirme yazımızda topladık.

3. En sık geri dönme sebepleri

Biçim kontrolünden dönen tezlerde en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:

1. Kenar boşlukları kılavuzdakinden farklı, özellikle cilt payı tarafı
2. Satır aralığı ve paragraf boşlukları metin içinde tutarsız
3. Başlık düzeyleri karışık; bazı alt başlıklar yanlış düzeyde
4. İçindekiler elle yazılmış ve sayfa numaraları uyuşmuyor
5. Sayfa numaralandırması ön kısımda Roma, ana metinde Arap rakamı olmalıyken tek tip
6. Tablo ve şekil başlıkları yanlış yerde ya da yanlış biçimde
7. Tablo ve şekiller listesi eksik ya da güncel değil
8. Kaynak gösterme metin içinde ve kaynakçada tutarsız
9. Kaynakçada metinde geçmeyen kaynaklar ya da tersi
10. Özet ve Abstract kelime sınırını aşıyor ya da anahtar kelimeler eksik

4. Stil kullanarak düzeltin

Biçim hatalarının neredeyse hepsi, Word'de metnin elle biçimlendirilmesinden kaynaklanır. Kalıcı çözüm stil kullanmaktır:

• Ana metin için tek bir paragraf stili tanımlayın; yazı tipi, boyut, satır aralığı ve girinti burada olsun.
• Her başlık düzeyi için ayrı bir başlık stili kullanın.
• Tablo ve şekil başlıkları için ayrı bir resim yazısı stili tanımlayın.

Stiller doğru kurulunca satır aralığını değiştirmek tek bir ayardır. İçindekiler ve listeler de bu stillerden otomatik üretilir.

Word'de stil kurmanın kısa yolu

Stil ayarı ilk bakışta karmaşık görünür ama birkaç dakikalık bir iştir:

1. Normal stilini düzenleyin: Giriş sekmesinde "Normal" stiline sağ tıklayıp "Değiştir"i seçin; yazı tipini, boyutu, satır aralığını ve paragraf girintisini kılavuza göre ayarlayın. Ana metnin tamamı bu ayarı alır.
2. Başlık stillerini ayarlayın: "Başlık 1", "Başlık 2" ve "Başlık 3" stillerini aynı yöntemle kılavuzdaki biçime getirin.
3. Başlıkları stile bağlayın: Tezdeki her başlığı seçip doğru başlık stilini tıklayın. Elle kalınlaştırılmış başlıklar içindekilere girmez.
4. Gereksiz elle biçimlendirmeyi temizleyin: Tutarsız görünen paragrafları seçip "Tüm Biçimlendirmeyi Temizle" ile stile geri döndürün.

Bu dört adımdan sonra kılavuz değişse bile bütün tezi birkaç stil ayarıyla güncelleyebilirsiniz.

PDF'e dönüştürürken dikkat edilecekler

Enstitüye genelde PDF teslim edilir ve bazı sorunlar ancak bu aşamada ortaya çıkar:

• Yazı tiplerinin PDF'e gömüldüğünden emin olun; aksi hâlde başka bilgisayarda farklı görünebilir.
• İçindekilerdeki bağlantıların çalıştığını kontrol edin.
• Yatay sayfaya yerleştirilmiş tabloların doğru yönde göründüğüne bakın.
• Dosya boyutu çok büyükse görselleri sıkıştırın; enstitü sistemleri bazen boyut sınırı koyar.

5. İçindekileri ve listeleri otomatik üretin

Elle yazılmış içindekiler tablosu, sayfa numaraları değiştiğinde güncel kalmaz ve en sık geri dönme sebeplerinden biridir. Başlık stillerini kullandıktan sonra içindekiler tablosunu Word'ün otomatik özelliğiyle oluşturun. Tablolar ve şekiller listesi de resim yazılarından otomatik üretilir. Adım adım anlatımı Word ile içindekiler ve sayfa numaralandırma yazımızda bulabilirsiniz.

6. Kaynakları tek seferde kontrol edin

Metin içi atıflar ile kaynakça arasındaki uyumsuzluk, kontrolde kolayca yakalanır. Her atfın kaynakçada, kaynakçadaki her kaynağın da metinde geçtiğini kontrol edin. Kaynak yöneticisi (Zotero, Mendeley gibi) kullanıyorsanız bu kontrol kolaylaşır. APA 7 kurallarını APA 7 kaynak gösterme rehberimizde bulabilirsiniz.

7. Yeniden göndermeden önce kontrol listesi

Tezi yeniden teslim etmeden önce:

• Geri bildirim listenizdeki her maddenin karşısına "düzeltildi" yazın
• İçindekiler ve listeleri son kez güncelleyin
• PDF'e dönüştürüp sayfa numaralarını, başlıkların sayfa başına düşüp düşmediğini ve tabloların bölünüp bölünmediğini kontrol edin
• Kılavuzdaki örnek sayfalarla (kapak, onay sayfası, özet) kendi sayfalarınızı yan yana karşılaştırın

Bir düzeltme turu daha yaşamamak için bu son kontrol en önemli adımdır.

Bir dahaki sefere: baştan doğru başlamak

Yeni bir tez ya da makale yazmaya başlıyorsanız enstitünün resmî şablonu varsa onu kullanın, yoksa ilk gün stilleri kurun. Yazarken hiçbir başlığı elle kalınlaştırmayın, her tablo ve şekil başlığını resim yazısı olarak ekleyin ve kaynakları bir kaynak yöneticisiyle tutun. Bu üç alışkanlık, son haftadaki biçim düzeltmesinin neredeyse tamamını ortadan kaldırır.

Zamanınız yoksa

Savunma ya da teslim tarihi yaklaşıyorsa biçim düzeltmesi, en çok zaman alan işlerden biri hâline gelebilir. Tez kılavuzu hizmetimizde tezinizi enstitünüzün güncel kılavuzuna göre baştan sona biçimlendiriyoruz: stiller, başlıklar, otomatik içindekiler ve listeler, sayfa numaralandırması, tablo ve şekil düzeni ve kaynakça. Enstitünün geri bildirimini de eklediğinizde düzeltmeleri bu listeye göre yapıyoruz. Teklif ücretsizdir.

Sık sorulan sorular

Biçim kontrolünden dönmek tezin reddedildiği anlamına mı gelir? Hayır. Biçim kontrolü içerikten bağımsızdır; düzeltmeler yapıldıktan sonra tez sürece devam eder.

Her hatayı elle mi düzeltmeliyim? Tezin tamamını etkileyen hataları (satır aralığı, başlıklar, kenar boşlukları) stillerle bir kerede düzeltmek hem daha hızlı hem de daha güvenlidir.

Eski bir tezi şablon olarak kullanabilir miyim? Kullanabilirsiniz ama kılavuzun güncel sürümüyle karşılaştırın. Kılavuz değiştiyse eski tez de artık uygun olmayabilir.

İçindekiler neden sürekli bozuluyor? Çoğunlukla elle yazıldığı ya da başlıklar stil kullanılmadan biçimlendirildiği için. Başlık stillerini kullanıp otomatik içindekiler oluşturduğunuzda sorun ortadan kalkar.

Düzeltme ne kadar sürer? Hataların türüne bağlıdır. Tek tek düzeltmeler kısa sürer, ama stil kullanılmamış bir tezi baştan biçimlendirmek daha uzun zaman alır.

Biçim düzeltmesi sırasında içeriği de değiştirebilir miyim? Küçük düzeltmeler yapabilirsiniz, ama danışmanınızın onayladığı içerikte büyük değişiklikler yapmak yeni bir onay süreci gerektirebilir. Biçim turunda yalnızca biçim hatalarına odaklanmak en güvenlisidir.

Kılavuzda bir kural belirsizse ne yapmalıyım? Enstitünün biçim kontrolünü yapan birimine yazılı olarak sorun ve yanıtı saklayın. Aynı enstitüden yakın zamanda kabul edilmiş bir tez de belirsiz kurallar için iyi bir örnektir.