Tez yazım kılavuzuna uygun biçimlendirme
Enstitüler tezleri en çok biçim nedeniyle geri çevirir. Kılavuz kontrol listesi ve Word'de bir kere kurulunca sorun çıkarmayan ayarlar.
Tez yazım kılavuzu, enstitünüzün tezin görünüşüne ilişkin bağlayıcı kurallarını içeren belgedir. İçeriğiniz ne kadar iyi olursa olsun, biçim uymuyorsa tez enstitüden geri döner.
Bu, tezlerin teslim aşamasında en sık takıldığı yerdir — ve tamamen önlenebilir bir gecikmedir. Aşağıdaki kontrol listesi, kılavuzunuzu okurken hangi başlıkları arayacağınızı gösteriyor.
Önce kılavuzu edinin
Enstitünüzün web sitesinden güncel kılavuzu indirin. Arkadaşınızın iki yıl önceki tezini örnek almayın; kılavuzlar güncellenir ve o tez eski kurallara göre yazılmış olabilir.
Çoğu enstitü ayrıca bir şablon dosya (.docx) yayımlar. Varsa mutlaka onu kullanın: kenar boşlukları, stiller ve sayfa numaraları hazır gelir. Şablonla başlamak, sonradan biçimlendirmekten kat kat kolaydır.
Kontrol listesi
Kılavuzunuzda şu başlıkları tek tek bulun ve bir kenara not edin:
Sayfa düzeni
- Kâğıt boyutu (genellikle A4)
- Kenar boşlukları — sol kenar ciltleme payı nedeniyle diğerlerinden geniştir (sık görülen değerler: sol 4 cm, üst 3 cm, sağ 2,5 cm, alt 3 cm)
- Sayfa numarasının yeri (alt orta / üst sağ)
- Ön sayfalarda Roma rakamı, ana metinde Arap rakamı kullanılıp kullanılmadığı
- Kapak sayfasına numara konulup konulmadığı
Yazı tipi
- Yazı tipi (genellikle Times New Roman ya da Arial)
- Ana metin puntosu (genellikle 12)
- Dipnot ve tablo içi punto (genellikle 10)
- Başlık puntoları ve kalınlık durumu
Aralıklar
- Satır aralığı (genellikle 1,5)
- Paragraf öncesi/sonrası boşluk
- Başlık öncesi ve sonrası boşluk
- Paragraf ilk satır girintisi (genellikle 1,25 cm)
- Metin hizalaması (genellikle iki yana yaslı)
Başlık düzeyleri
Kaç düzey başlık kullanılacağı, her düzeyin numaralandırma biçimi (1., 1.1., 1.1.1.), büyük harf/küçük harf kullanımı ve hizalaması. Dört düzeyden fazla başlık kullanmamak genel bir öneridir.
Ön ve arka sayfalar
Sırası kılavuzda yazılıdır ve değiştirilemez. Tipik sıra:
- Dış kapak
- İç kapak
- Tez onay sayfası
- Etik beyan / bildirim sayfası
- Teşekkür
- Özet (Türkçe)
- Abstract (İngilizce)
- İçindekiler
- Tablolar listesi
- Şekiller listesi
- Kısaltmalar listesi
- Ana metin
- Kaynakça
- Ekler
- Özgeçmiş
Tablo ve şekiller
Numaralandırma biçimi (Tablo 1 / Tablo 3.1), başlık yeri, punto ve hizalama. Tablo ve şekil düzeni yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Kaynakça
Hangi stil (APA 7 vb.), başlığın adı, asılı girinti, kaynaklar arası boşluk. APA 7 rehberimize bakın.
Word'de bir kere kurun, sorun çıkarmasın
Biçimlendirmeyi elle yapmak, tez büyüdükçe kontrolden çıkar. Üç ayarı baştan yaparsanız geri kalan kendiliğinden gelir.
1. Stilleri kullanın
Başlıkları elle kalınlaştırmak yerine Word'ün Başlık 1, Başlık 2, Başlık 3 stillerini kullanın. Stili bir kez kılavuza göre ayarlayın (sağ tık → Değiştir), bütün başlıklar aynı anda düzelsin.
Bunun ikinci faydası: otomatik içindekiler tablosu ancak stil kullanıldığında çalışır. Word ile içindekiler ve sayfa numaralandırma yazımızda anlattık.
Normal (gövde) stilini de bir kez ayarlayın: yazı tipi, punto, satır aralığı, girinti, iki yana yaslı hizalama. Sonra metni bu stille yazın.
2. Bölüm sonları
Ön sayfalarda Roma, ana metinde Arap rakamı kullanmak için bölüm sonu (Sayfa Düzeni → Sonlar → Sonraki Sayfa) eklemeniz gerekir. Sayfa sonu değil, bölüm sonu. Bu ayrımı bilmeyen herkes sayfa numaralarıyla saatlerce boğuşur.
3. Otomatik alanlar
İçindekiler, tablo listesi, şekil listesi ve çapraz referanslar Word'ün otomatik özellikleriyle üretilir. Elle yazılan içindekiler, bir sayfa kaydığında tamamen yanlış olur.
Teslim öncesi son kontrol
- [ ] Kılavuzdaki ön sayfa sırası birebir uygulandı mı?
- [ ] Bütün başlıklar stil kullanıyor mu (elle biçimlendirilmiş kalan var mı)?
- [ ] İçindekiler, tablo ve şekil listeleri güncellendi mi? (Sağ tık → Alanı güncelleştir)
- [ ] Sayfa numaraları doğru mu, kapakta numara var mı?
- [ ] Bütün tablo ve şekiller metinde anılıyor mu?
- [ ] Tablo numaraları sırayla mı gidiyor (araya tablo eklenince kayma olur)?
- [ ] Kaynakça ile metin içi atıflar birebir eşleşiyor mu?
- [ ] Yazım denetimi Türkçe dilinde çalıştırıldı mı?
- [ ] Kalan çift boşluklar temizlendi mi? (Bul-Değiştir ile " " → " ")
- [ ] PDF'e çevirdiğinizde bozulan yer var mı?
Son maddeyi atlamayın: Word'de düzgün görünen bir tez PDF'te kayabilir. Teslim edeceğiniz dosya PDF ise PDF'i kontrol edin, Word'ü değil.
Yaygın biçim hataları
- Farklı yazı tipleriyle karışmış metin. Başka bir belgeden kopyalanan paragraflar kendi biçimini taşır. Yapıştırırken "Yalnızca metni koru" seçeneğini kullanın.
- Başlık sayfanın en altında kalması. Stil ayarlarında "Sonraki paragrafla birlikte tut" seçeneğini işaretleyin.
- Tablonun iki sayfaya bölünmesi. Tablo özelliklerinden "Satırın sayfalar arasında bölünmesine izin ver" seçeneğini kaldırın; uzun tablolarda başlık satırının her sayfada tekrarlanmasını açın.
- Elle yazılmış içindekiler. Bir sayfa eklendiğinde tamamı yanlış olur.
- Elle numaralandırılmış başlıklar. Araya bölüm eklenince hepsini elle düzeltmek gerekir.
- Şekillerin düşük çözünürlüklü olması. Ekran görüntüsü yerine grafiği doğrudan dışa aktarın.
Ekler ve özgeçmiş
Tezin sonundaki bölümler sık ihmal edilir ama enstitü kontrolünde bakılan yerlerdendir.
Ekler. Her ek ayrı sayfada başlar ve kendi başlığını taşır: "EK 1. Anket Formu", "EK 2. Etik Kurul Onay Belgesi". Eklerde tipik olarak şunlar bulunur:
- Veri toplama araçlarının tamamı
- Bilgilendirilmiş onam formu
- Etik kurul onay belgesi
- Kurum izin yazıları
- Ölçek kullanım izni yazışmaları
- Kılavuz istiyorsa analiz çıktıları
Ekler içindekiler tablosunda listelenir ve metin içinde anılır ("anket formu Ek 1'de sunulmuştur").
Özgeçmiş. Kılavuzda belirtilen biçimde, genellikle tek sayfa. Kişisel iletişim bilgilerinizin (telefon, ev adresi) yer alıp almayacağına dikkat edin — tez açık erişime açılacaktır ve bu bilgiler kalıcı olarak yayımlanır. Kılavuz zorunlu tutmuyorsa yalnızca kurumsal e-posta yazın.
Etik beyan sayfası. Metnin size ait olduğunu ve kaynak gösterme kurallarına uyduğunuzu beyan ettiğiniz imzalı sayfa. Çoğu enstitüde zorunludur ve imzasız teslim edilen tez geri döner.
Sık sorulan sorular
Kılavuz ile APA çelişiyor, hangisine uyayım? Kılavuza. Enstitü kuralları bağlayıcıdır.
Şablon dosyası yok, ne yapmalıyım? Boş bir belgede stilleri kılavuza göre bir kez kurun ve bunu kendi şablonunuz olarak kaydedin. Bölümleri ayrı dosyalarda yazıyorsanız aynı şablondan üretin.
Tezi bölüm bölüm ayrı dosyalarda yazsam olur mu? Yazarken kolaylık sağlar, ancak birleştirirken biçim çakışması çıkar. Birleştirmeyi teslimden en az bir hafta önce yapın ve bütün belgeyi baştan sona gözden geçirin.
LaTeX kullanabilir miyim? Enstitünüz kabul ediyorsa evet; sayısal alanlarda yaygındır. Ancak enstitü şablonu yalnızca Word için varsa biçim uyumunu kendiniz sağlamanız gerekir ve bu ek iştir.
Tezinizi kendi enstitünüzün kılavuzuna göre baştan sona biçimlendirmemizi isterseniz tez kılavuzu danışmanlığı hizmetimize göz atın.